Do đó, việc xử lý
CTRNH là hết sức cần thiết. Thế nhưng, công nghệ xử lý CTRNH hiện vẫn
chưa được đầu tư một cách đồng bộ, triệt để. Trước thực trạng trên,
nhiều biện pháp xử lý CTRNH đã được các chuyên gia về khoa học - công
nghệ đề xuất.
Công nghệ xử lý còn hạn chế
Theo Chiến lược quản lý chất thải quốc
gia, CTRNH phải được xử lý tập trung theo quy trình khép kín. Đã có một
số công nghệ trong nước với nhiều ưu điểm như khả năng phân loại CTRNH
tốt hơn, đặc biệt là đã tái chế, tái sử dụng được phần lớn lượng chất
thải, đáp ứng được các tiêu chuẩn môi trường như công nghệ SERAPHIN,
ANSINH - ASC, MBT-CD.08 với sản phẩm là phân hữu cơ, các sản phẩm nhựa
tái chế và viên nhiên liệu. Các công nghệ này đã được triển khai áp dụng
tại các nhà máy xử lý rác ở TP. Vinh, TP. Huế, huyện Đồng Văn – Hà Nam…
bước đầu đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, số liệu thống kê
của Bộ Khoa học – Công nghệ cho thấy, hầu hết các địa phương, DN trong
cả nước đều đang sử dụng biện pháp chôn lấp CTRNH với số lượng trung
bình một đô thị có một bãi chôn lấp, trong đó chiếm tới 85-90% là các
bãi chôn lấp không hợp vệ sinh, có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao
bởi mùi và nước rỉ rác. Đánh giá chung, công nghệ xử lý CTRNH bằng
phương pháp chôn lấp tuy giá thành rẻ nhưng đòi hỏi nhiều diện tích đất,
trong lúc quỹ đất hiện nay rất hạn chế. Mặt khác, phương pháp này không
có khả năng thu hồi, tái chế, sử dụng lại nguồn nguyên liệu từ rác thải
và lại nảy sinh một vấn đề là phải xử lý nước rỉ rác đạt tiêu chuẩn vệ
sinh môi trường - đây là công việc khó khăn, phức tạp không kém việc xử
lý CTRNH. Bên cạnh đó, cũng có nhiều loại công nghệ khác nhằm để xử lý
CTRNH. Mặc dù vậy, mỗi công nghệ chỉ có khả năng ứng dụng tốt trong một
phạm vi nhất định, chứ không được áp dụng một cách đại trà, rộng rãi.
Đề xuất những biện pháp xử lý
mới
Một số nhà khoa học đã có những hướng
nghiên cứu khác nhằm tìm ra những mô hình quản lý phù hợp hơn. Thứ nhất:
xử lý CTRNH theo hướng phân loại và xử lý cơ học: khâu ban đầu không
thể thiếu trong quy trình xử lý chất thải. Biện pháp này sẽ làm tăng
hiệu quả tái chế và xử lý ở các bước tiếp theo. Các công nghệ dùng để
phân loại, xử lý cơ học chất thải bao gồm: cắt, nghiền, sàng, tuyển từ,
tuyển khí nén… Thứ hai: sử dụng công nghệ thiêu đốt: Đó là quá trình oxy
hóa chất thải ở nhiệt độ cao. Công nghệ này rất phù hợp để xử lý CTRNH
hữu cơ như cao su, nhựa, giấy, da, cặn dầu, dung môi, thuốc bảo vệ thực
vật và đặc biệt là chất thải y tế trong những lò đốt chuyên dụng hoặc
công nghiệp như lò nung xi măng. Thứ ba: Công nghệ xử lý hóa – lý: sử
dụng các quá trình biến đổi vật lý, hóa học để làm thay đổi tính chất
của chất thải nhằm mục đích chính là giảm thiểu khả năng nguy hại của
chất thải đối với môi trường. Công nghệ này rất phổ biến để thu hồi, tái
chế chất thải, đặc biệt là một số loại CTRNH như dầu, mỡ, kim loại
nặng, dung môi.
Một biện pháp khác cũng được đề xuất:
ngành Công Thương có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra thực hiện pháp luật
về bảo vệ môi trường đối với lĩnh vực công nghiệp, thực hiện chức năng
quản lý nhà nước về phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, hoạt
động khuyến công, khu - cụm - điểm công nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa ở
các địa phương. Ngành Nông nghiệp chịu trách nhiệm hướng dẫn, chỉ đạo,
kiểm tra việc thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường liên quan đến
chất thải trong nông nghiệp, ngành xây dựng quy hoạch tổng thể phát
triển ngành nghề nông thôn của cả nước, trong đó có làng nghề. Ngành Y
tế chịu trách nhiệm quản lý về chất thải rắn y tế…
Đáng chú ý, Phó Thủ tướng Hoàng Trung
Hải vừa giao Bộ Xây dựng gấp rút xây dựng Chương trình tổng thể xử lý
chất thải rắn sinh hoạt, áp dụng công nghệ hạn chế chôn lấp giai đoạn
2010-2020, khắc phục tình trạng hết sức bức xúc về rác thải hiện nay.
Mục tiêu là đến năm 2020 sẽ áp dụng công nghệ hạn chế chôn lấp xử lý
được đa số lượng rác phát sinh. Để mục tiêu này khả thi, sẽ xây dựng một
loạt các cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, nghiên cứu khoa
học công nghệ và đặc biệt là khả năng tiếp cận nguồn vốn đầu tư. Các địa
phương căn cứ vào hệ thống chính sách chung để chủ động huy động các
nguồn lực xã hội đầu tư, xây dựng các nhà máy hoặc giải pháp xử lý chất
thải với quy mô, tính chất tùy thuộc vào điều kiện địa phương; tạo điều
kiện về quy hoạch, mặt bằng để phấn đấu bắt đầu triển khai chương trình
trên thực tế vào năm 2011.
