Khi vừa được phát minh, túi ni lông được coi là một phát kiến vĩ đại thời công nghiệp nhờ tính năng nổi bật như: không thấm nước, bền vững trong tự nhiên, tiện lợi trong sử dụng. Không lâu sau đó, nhân loại đã toát mồ hôi vì sự “tiện dụng chết người” của nó.

Gần chục năm nay, nhiều nước đã thực hiện các chiến dịch từ giảm thiểu đến “nói không” với túi ni lông. Nhiều siêu thị ở Pháp, Hà Lan đã không phát túi ni lông đựng đồ cho khách hàng, mà thay bằng các loại túi đựng hàng lớn bằng ni lông tự hủy hoặc có thể dùng nhiều lần. Năm ngoái, Trung Quốc cũng vừa cấm sử dụng túi ni lông đựng hàng hóa trên phạm vi toàn quốc. Tại Canada, một số vùng cấm dùng túi ni lông và yêu cầu thay thế bằng túi vải hoặc túi giấy, nếu không muốn bị phạt 1.000 đô la Canada cho mỗi lần vi phạm... Ở Mỹ, từ tháng 3/2007, thành phố San Francisco đã thông qua dự luật cấm sử dụng túi ni lông để gói, bọc hàng trong các siêu thị lớn, nhằm thúc đẩy việc sử dụng các vật liệu có khả năng tái sinh để bảo vệ môi trường. Từ tháng 9/2007, các siêu thị lớn, hiệu thuốc ở Thành phố này đã sử dụng các loại túi nhựa tự hủy, túi vải và túi sử dụng nhiều lần. Nhờ vậy, mỗi năm San Francisco tiết kiệm được 1,7 triệu lít dầu, đỡ tốn công chôn lấp 1.400 tấn rác ni lông. Nhiều bang của nước này cũng đang làm theo San Francisco.

Thế giới là vậy, còn ở ta những năm gần đây, hình ảnh người dân đặc biệt là các bà nội trợ lỉnh kỉnh “tay xách, nách mang” hàng tá túi ni lông khi ra khỏi chợ, siêu thị, cửa hàng trở thành… cơm bữa. Ngày xưa, người ta đi chợ mua này, bán nọ chỉ cần cái làn, vài tấm lá chuối, lá sen và cái lạt rơm là xong. Ngày nay, các phương thức hàng truyền thống đó đã nhường chỗ cho túi ni lông. Nhiều bà nội trợ cũng mất dần thói quen mang giỏ xách đi chợ vừa vì cồng kềnh, vừa vì đã có túi ni lông miễn phí và tiện dụng. Bất cứ thứ gì dù nhiều hay ít, người ta cũng cố cho vào túi riêng đểvề nhà đỡ mất công phân loại. Thế nên, cứ mỗi lần đi chợ là họ có thể xách đến cả chục túi ni lông và những lần sau đều như vậy.

Tâm lý chung của người dân là cứ thấy tiện, nhẹ thân là sử dụng chứ chưa nghĩ cho môi trường, xã hội. Nói điều này là bởi vì không phải mấy ai cũng hiểu sự nguy hiểm chiếc túi ni lông đối với cuộc sống của họ. Người ta tính toán rằng, vứt bỏ một túi ni lông chỉ tốn 1 giây, nhưng nếu không có sự tác động của nhiệt độ cao của ánh sáng mặt trời thì phải mất từ 500 năm đến 1.000 năm mới có thể phân hủy được túi ni lông. Nếu cứ dùng xong lại vứt, nằm lẫn trong đất, túi ni lông sẽ cản trở sự sinh trưởng của nhiều loài động, thực vật. Vì rất khó tái sử dụng, nên nếu túi ni lông thải ra mà không được thu gom sẽ gây tắc nghẽn cống rãnh, làm ứ đọng nước thải, gián tiếp gây ra dịch bệnh, phá hủy mỹ quan và hệ sinh thái đô thị. Còn nếu tiêu hủy (đốt) túi ni lông không đúng cách sẽ gây ô nhiễm môi trường, nguy hại đến sức khỏe con người và động vật. Trong một số loại túi ni lông có lẫn lưu huỳnh, dầu hỏa nguyên chất, khi bị đốt cháy, gặp hơi nước sẽ tạo thành axit sunfuric dưới dạng các cơn mưa axit, rất có hại cho phổi người và động vật. Tệ hơn, túi ni lông làm bằng nhựa PVC có chứa clo, khi cháy tạo ra axit clohidric và chất đioxin - chất độc mà nhân loại đang tiến hành loại trừ theo Công ước Stockholm về bảo vệ môi trường. Thật lo ngại khi nhiều người vẫn vô tư dùng túi nhựa để đựng cơm, canh và các thực phẩm nóng khác.

Cách đây vài năm, có thông tin một số công ty đã sản xuất được túi ni lông phân hủy sinh học nhưng thực ra đó chỉ là những túi ni lông tự hủy. Tưởng như đã có “ánh sáng cuối đường hầm” với loại túi tự hủy này, thì không lâu sau đó người ta mới phát hiện ra: dưới một điều kiện nhất định, những túi ni lông này sẽ phân hủy dựa trên nguyên tắc “những mảnh ni lông lớn của túi sẽ bị vỡ vụn ra thành những mảnh nhỏ li ti”. Điều này có nghĩa là quảng cáo “tự hủy sinh học, không gây ô nhiễm” của các công ty là không đáng tin cậy bởi những mảnh vụn đó vẫn giữ nguyên tác hại đối với môi trường và có thể gây ngộ độc cho người và súc vật nếu vô tình ăn phải. Thậm chí, cách thức tự hủy ấy còn nguy hiểm hơn để nguyên cả túi ni lông vì sẽ gây khó khăn cho công tác thu gom. Gần đây, tình hình có vẻ khả quan hơn khi xu hướng dùng túi sinh thái (eco-bag) được sản xuất từ những chất liệu thân thiện với môi trường như vải bố, vải gai, vải đay..., không sử dụng thuốc tẩy trắng hay hóa chất nhuộm màu đang được báo chí nói đến. Theo đó, khi sử dụng những chiếc túi này, có thể dễ dàng giặt sạch và tái sử dụng nhiều lần…Thực tế chứng minh, túi sinh thái có thể là sự thay thế phù hợp cho túi ni lông hiện nay.

(Theo Phùng Tuấn Tạp chí Tài chính – Bộ Tài chính)